Gözaltı, hakkında suç şüphesi bulunan kişinin, işlemlerinin tamamlanması için kanuni süre içinde özgürlüğünün geçici olarak kısıtlanmasıdır. Bir ceza değildir; şüpheli, hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı verilinceye kadar masum sayılır. Buna rağmen gözaltının ilk saatlerinde yapılan işlemler ve verilen ifade, dosyanın ilerleyişini belirler.
Gözaltına alınan kişinin hakları
- 01Suçlamayı öğrenme
Yakalama nedeni ve hakkındaki iddia kendisine derhâl ve anlayacağı dilde bildirilir.
- 02Susma hakkı
Kimlik bilgilerini doğru vermek dışında açıklama yapmak zorunda değildir; susması aleyhine delil sayılamaz.
- 03Avukat yardımı
İfadeden önce avukatıyla baş başa görüşebilir; avukatı ifade sırasında yanında bulunur. Avukat tutamayacak durumdaysa barodan müdafi görevlendirilmesini isteyebilir.
- 04Yakınlarına haber verme
Gözaltına alındığı, bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin bildirilir.
- 05Sağlık kontrolü
Gözaltına girişte, yer değişikliğinde ve çıkışta hekim kontrolünden geçirilir.
- 06Delil toplanmasını isteme
Lehine olan delillerin toplanmasını ve şüpheden kurtulmasını sağlayacak hususların araştırılmasını isteyebilir.
- 07Tercüman
Türkçe bilmiyorsa veya engeli nedeniyle kendini ifade edemiyorsa ücretsiz tercümandan yararlanır.
- 08İtiraz
Yakalama, gözaltı ve sürenin uzatılması işlemlerine karşı kendisi, avukatı veya yakınları sulh ceza hâkimliğine başvurabilir.
Yakınınız gözaltına alındıysa
- 01Nerede tutulduğunu öğrenin
Gözaltı işlemini yapan birimi (karakol, şube müdürlüğü, jandarma) ve mümkünse suçlamayı öğrenin.
- 02Avukatla iletişime geçin
Avukat, vekâletname olmadan da gözaltındaki kişiyle görüşebilir ve ifade sırasında yanında bulunabilir.
- 03İfadenin avukat gelmeden alınmamasını isteyin
Şüpheli, avukatı gelene kadar ifade vermek istemediğini belirtebilir.
- 04Sağlık durumunu bildirin
Sürekli kullandığı ilaç veya kronik rahatsızlığı varsa görevlilere ve avukata iletin.
- 05Süreyi takip edin
Gözaltı süresi sonunda kişi ya serbest bırakılır ya da savcılığa ve gerekirse sulh ceza hâkimliğine çıkarılır.
İfade tutanağı, şüphelinin söylediklerini eksiksiz ve doğru yansıtmalıdır. Tutanak okunmalı, yanlış veya eksik yazılan kısımlar düzelttirilmeli, düzeltilmezse imzadan kaçınma nedeni tutanağa yazdırılmalıdır.
Gözaltından sonra ne olur?
Gözaltı süresinin sonunda Cumhuriyet savcısı şüpheliyi serbest bırakabilir veya ifadesini aldıktan sonra tutuklama ya da adli kontrol talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edebilir. Hâkim; kuvvetli suç şüphesinin ve bir tutuklama nedeninin (kaçma şüphesi, delilleri karartma ihtimali gibi) bulunup bulunmadığını değerlendirerek tutuklamaya, adli kontrole veya serbest bırakmaya karar verir. Tutuklama kararına karşı iki hafta içinde itiraz edilebilir.
Haksız gözaltı nedeniyle tazminat
Kanuna aykırı olarak yakalanan, gözaltı süresi aşılan veya gözaltına alındıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına ya da beraatine karar verilen kişiler, devletten maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Talep, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde bir yıl içinde ağır ceza mahkemesine yapılmalıdır.
Soruşturma ve kovuşturma aşamalarının tamamı için Ceza Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
İlgili faaliyet alanıCeza HukukuGözaltı ve ifadeden istinafa: şüpheli, sanık ve mağdur vekilliği, tutukluluğa itiraz, infaz işlemleri.
Son güncelleme: · Aslan & Avşar Hukuk Bürosu
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için bir avukata danışın.


