Kıdem tazminatı, işçinin aynı işverene bağlı olarak geçirdiği çalışma süresinin karşılığı olarak, iş sözleşmesi kanunda sayılan hâllerden biriyle sona erdiğinde ödenen tazminattır. Her işten ayrılma kıdem tazminatı doğurmaz; belirleyici olan sözleşmenin kim tarafından ve hangi nedenle sona erdirildiğidir.
Hangi hâllerde kıdem tazminatı ödenir?
- İşverenin, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı dışındaki bir nedenle sözleşmeyi feshetmesi.
- İşçinin sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi (ücretin ödenmemesi, sigorta primlerinin eksik yatırılması, taciz, sağlık nedenleri gibi).
- Erkek işçinin muvazzaf askerlik nedeniyle ayrılması.
- Emeklilik veya yaş dışındaki emeklilik koşullarının (sigortalılık süresi ve prim günü) tamamlanması nedeniyle ayrılma.
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması.
- İşçinin ölümü (tazminat mirasçılarına ödenir).
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kural olarak hayır. Ancak “istifa” olarak adlandırılan ayrılık aslında haklı nedene dayanıyorsa durum değişir. Örneğin ücretleri düzenli ödenmeyen, fazla mesai ücreti verilmeyen veya primleri gerçek ücret üzerinden yatırılmayan işçi, bu nedeni belirterek sözleşmeyi feshederse kıdem tazminatına hak kazanır. Bu nedenle fesih bildiriminin nasıl yazıldığı büyük önem taşır.
Haklı nedenle fesihte, nedenin öğrenildiği günden itibaren altı iş günü içinde hareket edilmesi gerekir (devam eden ihlallerde süre işlemez). Fesih gerekçesini noter ihtarnamesiyle bildirmek, sonradan ispat açısından en güvenli yoldur.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Hesaplamada çıplak ücret değil giydirilmiş brüt ücret esas alınır: son brüt ücrete; düzenli olarak sağlanan yemek, yol, ikramiye, prim, yakacak ve benzeri para veya parayla ölçülebilen menfaatlerin aylık ortalaması eklenir. Fazla mesai ücreti ve yıllık izin ücreti gibi arızi ödemeler hesaba katılmaz.
Bulunan tutar, çalışılan her tam yıl için bir aylık (30 günlük) ücret olarak uygulanır; yıldan artan aylar ve günler oranlanır. Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir. Ücret tavanın üzerindeyse hesaplama tavan üzerinden yapılır.
Tazminat ödenmezse ne yapılmalı?
- 01Belgeleri toplayın
Bordrolar, banka kayıtları, SGK hizmet dökümü, fesih bildirimi ve varsa yazışmalar.
- 02Arabulucuya başvurun
Adliyedeki arabuluculuk bürosuna ücretsiz başvuru yapılır; süreç en çok dört haftada tamamlanır.
- 03Dava açın
Anlaşma sağlanamazsa son tutanakla birlikte iş mahkemesinde dava açılır.
- 04Faiz
Kıdem tazminatına, fesih tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir.
İhbar tazminatı, işe iade ve diğer işçilik alacakları için İş Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
İlgili faaliyet alanıİş ve Sosyal Güvenlik HukukuKıdem ve ihbar tazminatı, işe iade, fazla mesai ve ücret alacakları, iş kazası ve hizmet tespiti.
Son güncelleme: · Aslan & Avşar Hukuk Bürosu
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve içtihat değişebilir. Somut olayınız için bir avukata danışın.
